Volgens het Centre canadien de politiques alternatives (CCPA) is Canada het enige land van de G7 zonder een bindend federaal regelgevend kader dat specifiek op AI is gericht. Tegen die achtergrond lanceerde Mark Carney op 4 juni 2026, in het Toronto General Hospital, de nationale strategie «AI voor iedereen», opgebouwd rond zes pijlers en vergezeld van een budget van meer dan 2,3 miljard CAD. Sinds de parlementaire prorogatie van 5 januari 2025 is AIDA - de Artificial Intelligence and Data Act uit wetsvoorstel C-27 - van de baan, en geen enkele bindende federale AI-wet heeft die vervangen. Het CCPA en The Walrus beschrijven het geheel als grotendeels vrijwillig, bij gebrek aan afdwingbare verplichtingen.
Het enige G7-land zonder bindend federaal kader
Volgens het Centre canadien de politiques alternatives is Canada het enige G7-land zonder een bindend federaal regelgevend kader dat specifiek op AI is gericht. Die vaststelling verdient wel enige nuancering: Ottawa en de provincies beschikken al over gedeeltelijke hefbomen - de Treasury Board Directive on Automated Decision-Making (2019), de PIPEDA, Quebecs Loi 25 en de richtlijnen van het Office of the Superintendent of Financial Institutions (OSFI) voor de financiële sector. Deze instrumenten bestrijken afzonderlijke domeinen (de federale overheid, privacy, finance) zonder samen een uniform AI-kader te vormen, en volgens het CCPA volstaan ze niet om hoogrisicosystemen in de privésector adequaat te reguleren. De meest directe verplichting voor een Canadese speler met blootstelling aan de Europese markt komt trouwens elders vandaan: de AI Act is van toepassing op aanbieders en exploitanten van AI-systemen die op de markt worden gebracht of gebruikt in de Europese Unie, ongeacht het land van vestiging. Een Canadese onderneming die een hoogrisicosysteem op de Europese markt uitrolt, valt dus onder de verordening, ongeacht de status van het federale recht in Ottawa.
Vrijwillig betekent niet zonder effect - maar er is wel een verankering nodig
Het verschil met de Europese ervaring zit niet in de aard van het instrument: de Code of Practice voor general-purpose AI-modellen die de Europese Commissie publiceerde, is eveneens een vrijwillig instrument. De normatieve werking ervan komt voort uit de koppeling met de AI Act, waarvan een specifieke bepaling voorziet dat ondertekenaars van de GPAI Code kunnen rekenen op een afdwingbaar conformiteitsvermoeden voor de verplichtingen die gelden voor aanbieders van general-purpose modellen. Ondertekening levert dus een tastbaar juridisch voordeel op; niet-ondertekening betekent dat conformiteit op andere, zwaardere manieren moet worden aangetoond. Zonder een vergelijkbaar bindend federaal kader in Canada schuift de strategie «AI voor iedereen» de normatieve druk richting reputatie en markteffect - een mechanisme dat in geconcentreerde en zichtbare sectoren wel degelijk afstemming kan opleveren, zoals bleek uit vrijwillige Britse codes vóór de Online Safety Act, maar dat niet dezelfde afdwingbaarheid creëert. The Walrus meldt dat een in zijn analyse geciteerd onderzoek aangeeft dat 34% van de Canadezen bereid is AI te vertrouwen, tegenover 75% die regulering door de overheid verwacht: de reputatiedruk waarop Ottawa rekent, speelt zich dus af in een omgeving waarin de vraag naar een juridisch kader duidelijk is.
Een ecosysteem gesteund door drie instituten, een infrastructuur die als «embryonaal» wordt omschreven
De overheid telt meer dan 3.500 Canadese bedrijven die AI-oplossingen ontwikkelen, samen goed voor meer dan 37 miljard CAD aan opgehaald durfkapitaal. De door Ottawa naar voren geschoven macro-economische impactprognoses behoren tot een andere categorie: Ottawa zegt te mikken op 250.000 gecreëerde banen en een bbp-stijging van 3% - cijfers die worden gepresenteerd als overheidsdoelstellingen, niet als door een onafhankelijke derde geauditeerde prognoses. In het officiële document wordt bovendien expliciet erkend dat Canada’s soevereine rekenkracht «nog embryonaal is, vooral in de cloud, en aanzienlijke investeringen zal vereisen om de afhankelijkheid van buitenlandse leveranciers te verminderen» - een passage die binnen de tekst zelf de reikwijdte van de pijler soevereiniteit duidelijk afbakent.