Kanada Alternatif Politikalar Merkezi'ne (CCPA) göre, Kanada G7 içinde yapay zekâya (AI) özgü, federal düzeyde bağlayıcı bir düzenleyici çerçeveye sahip olmayan tek ülke. Bu boşlukta Mark Carney, 4 Haziran 2026'da Toronto General Hospital'da, altı sütun etrafında şekillenen ve 2,3 milyar CAD'nin üzerinde bir bütçeyle desteklenen ulusal strateji «Herkes için Yapay Zekâ»yı başlattı. 5 Ocak 2025 tarihli parlamento ertelemesinden bu yana, C-27 tasarısının taşıdığı Yapay Zekâ ve Veri Yasası (AIDA) fiilen öldü ve onun yerini alan bağlayıcı bir federal AI yasası çıkmadı. CCPA ve The Walrus, bağlayıcı yükümlülükler bulunmadığı için bu düzenlemeyi büyük ölçüde gönüllü olarak nitelendiriyor.
Bağlayıcı federal çerçevesi olmayan tek G7 ülkesi
Kanada Alternatif Politikalar Merkezi'ne göre, Kanada yapay zekâya özgü, federal düzeyde bağlayıcı bir düzenleyici çerçeveye sahip olmayan tek G7 ülkesi. Bu tespit, bazı nüanslarla ele alınmayı hak ediyor: Ottawa ve eyaletler hâlihazırda kısmi araçlar üzerinden hareket ediyor - Hazine Kurulu'nun Otomatik Karar Alma Direktifi (2019), Kişisel Bilgilerin Korunması ve Elektronik Belgeler Yasası (LPRPDE), Quebec'in 25 Sayılı Yasası ve finans sektörü için Finansal Kurumlar Denetleme Ofisi'nin (OSFI) yönlendirmeleri gibi. Bu araçlar belirli alanları (federal idare, mahremiyet, finans) kapsıyor, ancak birleşik bir AI çerçevesi oluşturmuyor; CCPA ise bunların özel sektörde kullanılan yüksek riskli sistemleri düzenlemek için yeterli olmadığını savunuyor. Kanadalı bir aktör için en yakın ve en somut baskı ise başka yerden geliyor: AI Act, sistemleri Avrupa Birliği içinde piyasaya sürülen veya kullanılan sağlayıcı ve operatörlere, yerleşim ülkesinden bağımsız olarak uygulanıyor. Dolayısıyla Avrupa pazarında yüksek riskli bir sistem devreye sokan Kanadalı bir şirket, Ottawa'daki federal hukukun statüsü ne olursa olsun, bu tüzüğe tabi olur.
Gönüllü olmak etkisiz olmak demek değildir - ancak bir dayanak gerekir
Avrupa deneyimiyle arasındaki fark, aracın niteliğinde yatmıyor: Avrupa Komisyonu tarafından yayımlanan Genel amaçlı yapay zekâ modelleri için İyi Uygulamalar Kodu da gönüllü bir araç. Normatif etkisi, AI Act ile kurduğu ilişkiden geliyor; buna ilişkin özel bir hüküm, GPAI Kodu'nu imzalayanların genel amaçlı model sağlayıcılarına uygulanan yükümlülükler bakımından karşı konulabilir uygunluk karinesinden yararlanmasını öngörüyor. İmza, somut bir hukuki avantaj sağlıyor; imzalamamak ise uygunluğu başka, daha ağır yollarla kanıtlama yükü doğuruyor. Kanada tarafında buna denk bir bağlayıcı federal çerçeve olmadığından, «Herkes için Yapay Zekâ» stratejisi normatif baskıyı itibar ve piyasa etkisine dayandırıyor - bu mekanizma, Online Safety Act öncesi Birleşik Krallık'taki gönüllü kodlarda görüldüğü gibi, yoğunlaşmış ve görünürlüğü yüksek sektörlerde uyum yaratabilir; ancak aynı düzeyde bir karşı konulabilirlik gücü üretmez. The Walrus, analizinde atıf yaptığı bir ankette Kanadalıların yalnızca %34'ünün yapay zekâya güvenmeye hazır olduğunu, %75'inin ise devlet düzenlemesi beklediğini bildiriyor: Ottawa'nın beklediği itibar baskısı, açık biçimde yasal çerçeve talep edilen bir ortamda şekilleniyor.
Üç enstitüye dayanan bir ekosistem, 'embriyonik' olarak tanımlanan bir altyapı
Hükümet, yapay zekâ çözümleri geliştiren 3.500'den fazla Kanadalı şirketi sayıyor ve bunların birlikte 37 milyar CAD'den fazla risk sermayesi topladığını belirtiyor. Ottawa'nın öne sürdüğü makroekonomik etki projeksiyonları ise başka bir düzlemde: Ottawa, 250.000 iş yaratmayı ve GSYİH'de %3'lük bir artış sağlamayı hedeflediğini söylüyor - bunlar bağımsız bir üçüncü tarafça denetlenmiş tahminler değil, hükümet hedefleri olarak sunulan rakamlar. Resmî belge ayrıca Kanada'nın egemen hesaplama kapasitesinin «özellikle bulut bilişim alanında embriyonik durumda kaldığını ve yabancı sağlayıcılara bağımlılığı azaltmak için önemli yatırımlar gerektireceğini» açıkça kabul ediyor; bu itiraf, egemenlik sütununun kapsamını metnin kendi içinde sınırlandırıyor.