Çevrede yapay zekâ

Somut kullanımlar

Yapay zekâ, çevre alanındaki aktörlerin operasyonel alanını genişletiyor. Ormanların izlenmesinde algoritmalar, bozulmaları otomatik olarak saptamak ve yöneticilerle iklim bilimcileri için yararlı, düzenli ve daha düşük maliyetli bir takip üretmek üzere uydu görüntülerini çözümlüyor. Ormansızlaşmanın saptanması, yoğun ormanları, seyrek bitki örtüsünü ve açılmış arazileri ayırt eden yüksek çözünürlüklü görüntülerin işlenmesine dayanıyor.

Biyoçeşitlilik için derin öğrenme modelleri, klasik yöntemlerin işleyemediği ekolojik verileri değerlendiriyor: türlerin davranışlarının öngörülmesi, yaban hayatına yönelik risklerin önceden kestirilmesi, öncelikli koruma bölgelerinin belirlenmesi. Binaların enerji yönetiminde yapay zekâ, tüketim zirvelerini öngörüyor, ısı kaybı veya aşırı tüketim gibi anormallikleri saptıyor ve yenilenebilir enerji üretimini de hesaba katarak ekipmanları ayarlıyor. Kirlilikle mücadelede ise uydu görüntüleri yapay zekâ ile birleştirildiğinde, endüstriyel emisyonların saptanmasına ve ölçülmesine yardımcı oluyor.

Sorunlar ve sınırlar

Sektörde yapay zekânın benimsenmesi yapısal risklerle karşılaşıyor. Tahminlerin güvenilirliği kritik önemde: eksik veya yanlı veri tabanları model hatalarına yol açıyor ve algoritmik önyargılar ekosistem yönetimini çarpıtabiliyor ya da yerel toplulukları koruma kararlarının dışında bırakabiliyor. Bu araçlara duyulan güven, açıklanabilir ve doğrulanabilir sonuçları gerektiriyor; bu ise her zaman sağlanamıyor.

Yapay zekânın kendi ayak izi temel bir çelişki ortaya koyuyor: veri merkezleri çok miktarda elektrik ve su tüketiyor; su ise birçok bölgede giderek kıtlaşan bir kaynak. Ekolojik krizlere yanıt vermek için enerjiye aç bir teknolojiyi kullanmak, titiz bir yönetişim gerektiriyor ve tutumlu bir yapay zekânın gelişimini besliyor. Karbon muhasebesinde ayrıca bir kör nokta kalıyor: çevre sorumluları yapay zekâ araçlarının seçimine nadiren dahil ediliyor ve ekolojik uzmanlık olmaksızın otomasyon, sahadaki uzmanların rolünü silme riski taşıyor.

Düzenleme ve Avrupa çerçevesi

Çeşitli kurumlar, yapay zekânın çevre alanında araştırılmasını ve uygulanmasını eşgüdümlüyor. Yapay zekâya adanmış kamusal araştırma merkezleri, insan faaliyetlerinin etkilerinin değerlendirilmesi üzerinde çalışıyor; kamu kurumları ise bu kullanımların büyümesini ve sonuçlarını öngörmek için yapay zekâyı geleceğe yönelik senaryolarına dahil ediyor. Coğrafi ve ormancılık enstitüleri, toprağın izlenmesi ve doğal yaşam alanlarının haritalanması için yapay zekâya başvuruyor; ulusal makamlar ise sürdürülebilir ve tutumlu bir yapay zekâya yönelik dijital ve yapay zekâ yol haritaları yürütüyor ve çevresel ayak izinin değerlendirilmesine ilişkin yöntemsel çerçevelere katkıda bulunmuş durumda. Düzenleyici düzeyde, Avrupa yapay zekâ tüzüğü yüksek riskli sistemleri çerçeveye alıyor, GDPR veri kullanımını düzenliyor ve ulusal veri koruma makamları, bir denetim otoritesi rolüne hazırlanırken profesyonellere eşlik ediyor.

ActuIA'nın izlediği

ActuIA, yapay zekânın çevre alanındaki aktörlerin araçlarını nasıl yeniden tanımladığını, hangi somut çözümlerin ortaya çıktığını ve bu sistemlerin güvenilirliğinin, yönetişiminin ve ayak izinin profesyoneller ile düzenleyiciler tarafından nasıl çerçeveye alındığını gözlemliyor.