Het cijfer is indrukwekkend: volgens de gegevens die op 2 juli 2026 door Crunchbase werden gepubliceerd, bereikte de wereldwijde durfkapitaalfinanciering een record van 510 miljard dollar in alleen al het eerste halfjaar van 2026, waarmee de 440 miljard dollar die in heel 2025 werd geïnvesteerd ruimschoots werd overtroffen. Maar achter dat totaal schuilt de kern van het verhaal: kunstmatige intelligentie slorpt het geld op, een handvol Amerikaanse spelers verdeelt het onder elkaar, en de rest van de wereld, inclusief Europa en Frankrijk, kijkt toe hoe een herverdeling plaatsvindt waar het grotendeels van afwezig is.
Een record dat op enkele namen steunt
In detail was het eerste kwartaal van 2026 het grootste kwartaal ooit gevolgd door Crunchbase, met 305 miljard dollar aan investeringen. Het tweede kwartaal daalde weliswaar, maar blijft het op één na grootste kwartaal ooit: 205 miljard dollar uitgezet over meer dan 5.000 startups. De dynamiek is dus onmiskenbaar. Even onmiskenbaar is de concentratie ervan.
Voor dat tweede kwartaal stelt Crunchbase vast dat meer dan 70% van al het kapitaal dat in startups werd geïnvesteerd naar bedrijven ging die rond AI zijn opgebouwd, tegenover iets minder dan de helft een jaar eerder. Op amper twaalf maanden tijd is AI verschoven van veelbelovende sector naar magneet die het merendeel van de wereldwijde financiering aantrekt.
Anthropic, of concentratie tot het uiterste doorgetrokken
De concentratie beperkt zich niet tot de sector: ze verscherpt zich tot één enkel bedrijf. Crunchbase formuleert het zonder omwegen: “bijna een derde van de wereldwijde durfkapitaalfinanciering in het tweede kwartaal ging naar één bedrijf: Anthropic”. Het lab kondigde op 28 mei 2026 een Series H van 65 miljard dollar aan, waarmee de post-money waardering uitkomt op 965 miljard dollar, op een haar na van de symbolische grens van 1.000 miljard.
Het brutobedrag maskeert echter twee belangrijke kanttekeningen. Enerzijds omvatten die 65 miljard dollar 15 miljard dollar aan eerdere toezeggingen van hyperscalers (waaronder 5 miljard van Amazon), waardoor er in werkelijkheid zo’n dertig miljard dollar minder écht nieuw geld werd ingebracht. Anderzijds heeft Anthropic de titel van “hoogst gewaardeerde private onderneming” volgens de Crunchbase Unicorn Board te danken aan een dubbel effect: SpaceX verdween uit de ranglijst nadat het naar de beurs trok, terwijl Anthropic OpenAI voorbijstak op de tabel. De top is dus deels het gevolg van een optische illusie: de Unicorn Board rangschikt alleen bedrijven die privé zijn gebleven.
De schaal blijft duizelingwekkend. Samen haalden OpenAI en Anthropic in het halfjaar 217 miljard dollar op, goed voor 43% van alle wereldwijde startupfinanciering. Een handvol toonaangevende labs herschikt in zijn eentje de durfkapitaalkaart.
Twee derde voor de Verenigde Staten: de geografie van kapitaal
De derde laag van concentratie is geografisch. In het tweede kwartaal ging twee derde van het startupkapitaal naar Amerikaanse bedrijven. Dat lijkt een daling (in het eerste kwartaal was dat 83%), maar die terugval hangt vooral samen met de megaronde van Anthropic, die begin dit jaar het Amerikaanse aandeel mechanisch opblies. Van de zestien bedrijven die in het tweede kwartaal meer dan 1 miljard dollar ophaalden, zijn er acht Amerikaans, vier Aziatisch en vier Europees.
Eén detail zegt meer dan alle percentages samen: in het halfjaarlijkse overzicht van Crunchbase wordt Frankrijk niet één keer genoemd. Noch Parijs, noch enig Frans bedrijf verschijnt in het panorama van een mondiaal record van 510 miljard dollar.
Bubbel of structurele concentratie?
Moeten we spreken van een bubbel? De vraag is legitiem wanneer één bedrijf een derde van het kapitaal van een kwartaal aantrekt en twee spelers bijna de helft van het halfjaar absorberen. Maar de hypothese van een bubbel, in de zin van een irrationele en diffuse oververhitting, strookt slecht met de feiten: kapitaal maakt steeds selectiever een onderscheid en pompt enorme bedragen in een zeer klein aantal kampioenen die geacht worden de foundationlaag te domineren. Het patroon lijkt eerder op structurele concentratie, waarbij kapitaal inzet op de vorming van oligopolies in plaats van op de diversiteit van het ecosysteem. Het risico is daarom niet kleiner: het verschuift gewoon van het barsten van een bubbel naar afhankelijkheid van enkele leveranciers, een thema dat al onder de loep ligt bij toezichthouders.
Die dynamiek past binnen een bredere structurele trend. Al in 2024 bereikten de investeringen in generatieve AI nieuwe hoogtes; in 2026 wordt die logica tot haar uiterste numerieke consequentie doorgetrokken.
Wat Europa en Frankrijk nog rest
In dat decor krijgt de Europese vraag haar volle betekenis. De financieringskloof wordt inmiddels gemeten in ordegroottes. Voor AI in 2025 trok Europa slechts ongeveer 5% van de wereldwijde investeringen aan, oftewel 5,9 miljard dollar, terwijl de Verenigde Staten bijna 89% concentreerden (97 miljard dollar), volgens de barometer France Digitale-EY. Alleen al de Series H van Anthropic weegt daarmee meer dan tien keer het volledige Europese AI-durkapitaal van een heel jaar.
De Franse kampioen maakt de kloof tastbaar. De meest recente bevestigde ronde van Mistral AI (een Series C van 1,7 miljard euro in september 2025, geleid door het Nederlandse ASML) waardeert het bedrijf op 11,7 miljard euro, ongeveer 14 miljard dollar. Dat is bijna zeventig keer minder dan de waardering van Anthropic. Het contrast wordt nog groter als men bedenkt dat Anthropic amper twee jaar geleden nog streefde naar een financieringsronde van 750 miljoen dollar: de weg van die ambitie naar een waardering van 965 miljard in dertig maanden toont de versnelling die Europa niet heeft meegemaakt.
Toch staat Frankrijk niet helemaal buiten beeld. In 2025 stond het op de eerste plaats in Europa qua waarde van AI-ophogingen, met 2,1 miljard dollar over 24 transacties, vóór het Verenigd Koninkrijk en Duitsland, volgens de barometer France Digitale-EY. Maar die relatieve vitaliteit rust op een smalle basis: zonder de ronde van Mistral zou de daling van het Franse durfkapitaal in 2025 26% hebben bedragen, in plaats van de vastgestelde 5%. Frankrijk is bijna even afhankelijk van één kampioen als de wereldmarkt van Anthropic, een verontrustende spiegel van de concentratie die het ondergaat.
Een politieke tegenreactie, maar te laat
Tegen deze scheefgroei heeft Europa gekozen voor een publieke reactie. Tijdens de AI Action Summit in Parijs, op 11 februari 2025, lanceerde de Europese Commissie InvestAI, een initiatief om 200 miljard euro voor AI te mobiliseren, waaronder een publiek fonds van 20 miljard euro voor de financiering van vier AI-“gigafactories”. De ambitie is duidelijk: een soevereine rekenkrachtcapaciteit opbouwen en de afhankelijkheid van niet-Europese leveranciers verkleinen.
Het probleem is de timing. Die gigafactories worden pas tegen 2027-2028 verwacht, terwijl Amerikaans privaat kapitaal al is uitgerold en al is omgezet in productvoorsprong. Europa zet voorspellende planning tegenover een concentratie die zich nu afspeelt. Het cumulatieve investeringsdeficit van het continent, door het rapport Atomico geraamd op ongeveer 375 miljard dollar over tien jaar, wordt niet weggewerkt met aankondigingen.
Kapitaal heeft zich nog nooit zo massaal op AI gestort, en nog nooit zo weinig op Europa. Op het Oude Continent blijven wel degelijk nicheposities bestaan (defensie, synthetische stem, software tooling) en een actieve startupbasis, in een speelveld waarvan de regels nu elders worden vastgelegd. Eén maatstaf vat de kloof samen: de 35 miljard dollar die Anthropic nog scheidt van de symbolische waarderingsgrens van 1.000 miljard vertegenwoordigen bijna zes keer al het AI-durkapitaal dat Europa in 2025 aantrok.