Francja przechodzi obecnie przez być może decydujący okres w swojej historii. W obliczu zawirowań finansowych, które wprowadzają kraj w stan politycznej niepewności, gwałtowny rozwój sztucznej inteligencji stanowi zarówno dodatkowe wyzwanie, jak i nagłą szansę. Odpowiednio wykorzystany, mógłby przyczynić się do zreformowania naszej gospodarki, wzmocnienia naszej suwerenności oraz zaoferowania naszym obywatelom nowych i wspaniałych perspektyw na przyszłość. Aby to osiągnąć, konieczne jest połączenie wizji politycznej z opanowaniem technologii. W momencie, gdy musimy zadecydować o najlepszej drodze na najbliższe pięć lat, uznałem za konieczne przedstawienie bilansu naszych działań w ramach krajowej strategii dla sztucznej inteligencji (SNIA).
Faza 1 SNIA (1,85 mld €, 2018-2022) miała na celu zmobilizowanie uczestników badań wokół tzw. „ekosystemu”, poprzez łączenie sił, eliminowanie powielających się działań, tworzenie tematycznie odpowiednich centrów badawczych podlegających skoordynowanemu zarządzaniu: 4 Instytuty 3IA, 180 katedr badawczych, ponad 300 programów doktoranckich, wielki superkomputer (Jean-Zay).
Druga faza tej strategii, wyposażona w 1 mld € z funduszy France 2030, została uruchomiona w połowie 2022 roku, a od stycznia 2023 roku jestem jej koordynatorem. Jej głównym celem jest „wdrażanie AI w gospodarce”. AI może być włączona do większości naszych procesów produkcyjnych, wywierając tym samym transformacyjny wpływ na całą krajową tkankę ekonomiczną. Nie sprowadza się to jedynie do kwestii „deep tech” i sektora, lecz stanowi globalną dźwignię konkurencyjności i wzrostu dla Francji.
Większość prac fazy 2 została rozpoczęta od 2023 roku w ramach planu ustalonego w 2021 roku. Wówczas strategiczne decyzje dotyczące gałęzi obejmowały AI osadzoną, AI oszczędną oraz AI zaufaną, a wszystko to uzupełnione o masowy rozwój oferty edukacyjnej w zakresie AI.
Na początku 2023 roku, w samym środku „szumu ChatGPT”, we Francji mieliśmy tylko jednego gracza zajmującego się modelami generatywnymi: LightOn. Nasza zależność technologiczna była niemal całkowita. Priorytetem pierwszego półrocza było przeprowadzenie ponownego budżetowania SNIA, aby móc wyodrębnić nową oś poświęconą AI generatywnej. Działania te zostały przeprowadzone w ograniczonym czasie, aby umożliwić Francji, co najmniej, utrzymanie się w konkurencji technologicznej i jej strategicznej niezależności. Działania te okazały się owocne i pozwoliły nam w 2024 roku uplasować się w czołówce wyścigu AI generatywnej:
- Między początkiem 2023 roku a końcem 2024 roku przeszliśmy od jednego do ponad dziesięciu graczy AI generatywnej wśród najlepszych na świecie: Mistral, H, Kyutai, Photoroom, Poolside, Dust, Gladia, itd.
- Francja stała się pierwszym krajem europejskim pod względem atrakcyjności inwestycji w AI, co nigdy wcześniej nie miało miejsca w dziedzinie cyfrowej. Również wartość środków pozyskanych wzrosła dwukrotnie i osiągnęła 3,2 mld € w 2023 roku.
- Ten europejski lider w dziedzinie AI generatywnej przyciąga najlepszych międzynarodowych graczy AI, którzy decydują się na osiedlenie we Francji. W 2024 roku do Cisco, Meta FAIR, Fujitsu, HPE, IBM, Intel, Microsoft, NaverLabs, Samsung, SAP, Uber dołączają OpenAI, Google i Tata Sons.
- Ten ilościowy bilans towarzyszy szerokiemu pokryciu technicznemu, z Mistral do generacji tekstu, Photoroom do obrazów, Kyutai do głosu, Aive do wideo, H do text-to-action i wdrożeń agentów, Dust i LightOn do adaptacji modeli do potrzeb, Artefact i Capgemini do ich wdrażania w naszych firmach, Giskard, Kili technology i Prism Eval do ich oceny, Pruna AI i ZML do ich optymalizacji, itd. Wiele obszarów zastosowań jest również pokrytych, jak Aqemia, Bioptimus, Nabla lub ReciTAL w dziedzinie zdrowia, Comand.ai, Chapsvision lub Thales w dziedzinie obrony i bezpieczeństwa, Valeo w dziedzinie mobilności oraz kolektyw OpenLLM France w dziedzinie edukacji. AI generatywna dla inżynierii (automatyczna generacja kodu z Poolside i Software Heritage, generacja części CAD z Dassault Systèmes, itd.) lub nauk (generacja białek i molekuł przez wspomniane wcześniej firmy, generacja materiałów z Entalpic, itd.) jest również kluczowym obszarem, na którym Francja zdołała się osadzić.
- Jeśli chodzi o AI osadzoną, francuscy gracze sprzętowi są jednymi z najlepiej umiejscowionych w Europie (STMicroelectronics, Sipearl, Kalray, Vsora, Flex.ai, Dolphins Designs, Hawai.tech, Menta, Prophesee, Greenwaves, Upmem, kolektyw DeepGreen, itd.).
- Jeśli chodzi o AI oszczędną, to dwanaście jednostek samorządowych zaangażowanych jest w rozwój i wdrażanie oszczędnych energetycznie i danych AI na rzecz ich ekologicznej transformacji.
- Jeśli chodzi o AI zaufaną, Francja zapewnia dziś przywództwo na poziomie europejskim (laureatka każdego z pięciu przetargów Testing and Experimentation Facilities for AI, koordynator jedynego projektu mającego na celu zaprojektowanie Union Testing Facilities do oceny zgodności z AI Act, jedyny członek UE w AI Safety Network i zatem posiadający AI Safety Institute). Ponadto, zintegrowane partnerstwo między OECD a Globalnym Partnerstwem dla AI, zainicjowane przez Francję w 2023 roku, staje się de facto głównym organem międzynarodowego zarządzania AI.
- Superkomputery: Trening AI generatywnej opiera się dziś na ważnych infrastrukturach obliczeniowych (superkomputery, chmura) należących w większości do amerykańskich i chińskich Big Tech. Zdecydowano więc o rozszerzeniu zdolności Jean-Zay, wzmocnieniu zespołu inżynierów wsparcia, którego jakość jest uznawana przez cały ekosystem, oraz o utworzeniu superkomputera klasy eksaskalowej w TGCC (CEA) w ramach europejskiej inicjatywy EuroHPC. Ponadto, aby zabezpieczyć obecność zoptymalizowanych GPU dla AI na terenie kraju, zrekrutowaliśmy krajowych inwestorów prywatnych (Scaleway, OVHCloud, Outscale, Eclairion) i międzynarodowych (7 mld € ogłoszonych na Choose France 2024). Atos/Eviden pozostaje zatem głównym integratorem europejskich superkomputerów publicznych, zapewniając sobie stabilny rynek.
- Dane: Francja zapewnia europejskie przywództwo w zakresie gromadzenia danych dla AI, z segmentem dotyczącym obrony języków i kultur europejskich, poprzez europejską strukturę ALT-EDIC grupującą 19 krajów członkowskich UE. Na poziomie krajowym, SNIA wspiera również przygotowanie dużych baz danych testowych pochodzących z naszych archiwów narodowych (INA, BnF, Fundacja Software Heritage, itd.) do treningu modeli AI, z poszanowaniem europejskiego prawa dotyczącego danych osobowych i własności intelektualnej. W ramach frankofonii uruchomiliśmy inicjatywę mającą na celu stworzenie dużych baz danych w języku francuskim podczas szczytu w Villers-Cotterêts w październiku 2024 roku.
Osiągnęliśmy ten wynik, łącząc dwa podejścia zwykle określane jako „oddolne” i „odgórne”.
Z jednej strony, stałe programowanie, aby w dłuższej perspektywie wykorzystać ukierunkowane rozwinięcia pozwalające nam na pierwszeństwo w aplikacjach uznawanych za najbardziej korzystne komercyjnie i ogólnie gospodarczo. Ale także, aby utrzymać najlepsze umiejętności na całym spektrum i zachować pełną swobodę działania.
Z drugiej strony, elastyczność zarządzania, aby jak najlepiej wykorzystać wszystkie możliwości niezwykle płodnej branży, przy niewielkim koszcie.
W obecnym duchu politycznym, preferujemy szybkość reakcji, kreatywność i siłę propozycji prywatnego sektora, nie rezygnując jednak z żadnego „laissez-faire”. Nasze oficjalne struktury zarządzania są skoncentrowane i czerpią z refleksji i rozeznania kilku komitetów sterujących, w których uczestniczą nasi najlepsi specjaliści aż do najwyższego szczebla państwowego.
